Fransa Parlamentosu, 15 yaş altı çocukların sosyal medya kullanımını yasaklayan yasa tasarısını kabul etti. Yeni hesaplar için 1 Eylül 2026’dan, mevcut hesaplar için ise 1 Ocak 2027’den itibaren yürürlüğe girecek olan bu düzenleme, çocukları çevrimiçi zararlı içeriklerden korumayı hedefliyor. Senato ve Ulusal Meclis’te büyük çoğunlukla onaylanan yasa, Fransa’yı Avrupa’da bu alanda öncü yapıyor.
Fransa’da “dijital reşitlik yaşı”nı 15 olarak belirleyen yasa, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un desteğiyle hazırlandı. Hükümet, yasanın yeni eğitim-öğretim yılına yetişmesini amaçlıyor. Yeni sosyal medya hesapları için yasak 1 Eylül 2026’dan itibaren uygulanacak.
Mevcut sosyal medya hesabı bulunan 15 yaş altı kullanıcılar için platformlara dört aylık geçiş süresi tanınacak. Bu sürenin ardından, 1 Ocak 2027’den itibaren mevcut hesaplar da yaş doğrulama sürecine tabi tutulacak. Instagram, TikTok, Facebook ve Snapchat gibi platformların etkileşimli bölümleri yasa kapsamına alındı.
YouTube ve WhatsApp gibi hizmetlerde ise ayrım daha dikkatli yapılacak. Video izleme veya mesajlaşma işlevleri doğrudan yasağın hedefi olmazken, yorum yapma ve paylaşımda bulunma gibi sosyal ağ etkileşimi oluşturan özellikler düzenleme kapsamında değerlendirilebilecek. Çevrimiçi ansiklopediler ve eğitim içerikli platformlar yasa kapsamı dışında tutuldu.
Yasanın en kritik başlıklarından biri olan yaş doğrulama sorumluluğu, sosyal medya platformlarına yüklendi. Dijital İşlerden Sorumlu Bakan Anne Le Henanff, platformların yaşı doğrulayacak teknik çözümü bulmak zorunda kalacağını belirtti. Bakan, Fransa’nın Avrupa’da dijital reşitlik yaşını getiren ilk ülke olacağını vurguladı.
Kişisel verilerin korunması tartışmalarına değinen Le Henanff, yaş doğrulama sisteminin üçüncü bir güvenilir araç üzerinden işleyeceğini açıkladı. Bu sistem, platforma sadece kullanıcının 15 yaşından küçük olup olmadığına dair ikili bir yanıt gönderecek. Hükümet, platformların kullanıcılara tek bir yaş doğrulama yöntemi dayatmasını istemiyor.
Yasa, sosyal medya yasağının yanı sıra liselerde cep telefonu kullanımına yönelik düzenleme de içeriyor. 2026-2027 eğitim-öğretim yılından itibaren liselerde de cep telefonu kullanımı yasaklanacak. Bu adımın, öğrencilerin derslere daha iyi odaklanmasını amaçladığı belirtildi.
Yasanın kabul edilmesine rağmen uygulamanın nasıl işleyeceği konusunda tartışmalar sürüyor. Özellikle yaş doğrulama sistemlerinin güvenilirliği, çocukların VPN veya başkası adına açılmış hesaplarla yasağı aşma ihtimali eleştirilerin merkezinde yer alıyor. Komünist milletvekili Soumya Bourouaha, uluslararası deneyimlerin bu tür tedbirlerin başarısızlıkla sonuçlandığını gösterdiğini ifade etti.
Sosyalist milletvekili Arthur Delaporte, yaş kontrol yöntemlerinin belirsizliğini dile getirirken, Boyun Eğmeyen Fransa Partisi (LFİ) milletvekili Louis Boyard yasayı “ikiyüzlü ve tehlikeli” olarak nitelendirdi. Boyard, yasağın tüm kullanıcılar için kimlik doğrulama zorunluluğuna dönüşebileceği endişesini taşıyor.
Yasanın arka planında, Fransa Ulusal Gıda, Çevre ve İş Sağlığı Güvenliği Ajansı Anses’in çocukların ekran ve sosyal medya kullanımıyla ilgili endişeleri bulunuyor. Anses, sosyal medya kullanımının uyku bozuklukları, özsaygının zayıflaması ve siber zorbalık gibi ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkileriyle bağlantılı olabileceğini belirtiyor. Fransa’nın bu düzenlemesi, Avrupa’da çocukların çevrimiçi korunmasına yönelik daha geniş bir tartışmanın bir parçası olarak görülüyor.
