BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nde düzenlediği basın toplantısında Orta Doğu’daki çatışmaların küresel istikrarsızlığa dönüştüğünü ve iklim krizinin hızını artırdığını vurguladı. Guterres, “Dünya artık daha fazla savaşı kaldıramaz” diyerek uluslararası topluma diplomasi ve acil önlem çağrısı yaptı. Küresel gıda güvenliği ve enerji piyasalarındaki bozulmalara dikkat çekti.
Guterres, Körfez’deki askeri gerilimin altı ay içinde bölgesel bir çatışmadan küresel istikrarsızlığın temel unsurlarından birine dönüştüğünü belirtti. Hürmüz Boğazı’nda ticaretin durması, enerji piyasalarının sarsılması ve gıda fiyatlarının yükselmesi gibi sonuçların milyonlarca insanı yoksulluk riskiyle karşı karşıya bıraktığını ifade etti.
Dünya Gıda Programı’nın (WFP) yaklaşık 45 milyon kişinin ciddi gıda güvensizliği riski altında olduğu uyarısını hatırlatan Genel Sekreter, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hamas’ın silahsızlanması ve İsrail’in Gazze’den çekilmesini içeren anlaşma duyurusunu tek olumlu gelişme olarak değerlendirdi. Guterres, Hürmüz ve Babülmendep Boğazları’nda uluslararası seyrüsefer özgürlüğünün yeniden sağlanması ve diplomasinin ön plana çıkması gerektiğini vurguladı.
Basın toplantısının ikinci bölümünde iklim değişikliğine odaklanan Guterres, El Nino hava olayının etkilerinin beklenenden daha güçlü hissedildiğini aktardı. Son dönemdeki sıcak hava dalgaları, orman yangınları ve rekor deniz suyu sıcaklıklarının sadece başlangıç olduğunu belirtti.
Dünya Meteoroloji Örgütü’nün tahminlerine göre, Ağustos-Ekim döneminde dünyanın büyük bölümünde sıcaklıklar normalin üzerinde seyredecek. Guterres, aşırı sıcaklıkların “sessiz katil” olarak adlandırılsa da, bu tanımın krizin boyutunu küçümsediğini ve dünya çapında aşırı sıcaktan kaynaklanan ölümlerin eksik sayıldığını dile getirdi.
Aşırı sıcaklıkların sadece çevresel değil, aynı zamanda ekonomik ve insani bir kriz olduğunu ifade eden Guterres, milyonlarca insanın sağlık, gıda ve geçim kaynaklarının tehdit altında bulunduğunu vurguladı. Bu durumun her geçen gün artan bir ölçekte can almaya devam ettiğini söyledi.
Guterres, aşırı sıcaklarla mücadele için dört temel öncelik belirlediklerini açıkladı. Bunlar arasında erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi, çalışanların sıcak hava şartlarında korunması, şehirlerin ve binaların aşırı sıcaklara dayanıklı hale getirilmesi ile fosil yakıt kullanımının azaltılması yer alıyor.
Hükümetlerin yeni fosil yakıt projelerini sürdürmesini eleştiren Genel Sekreter, “Bugün onaylanan her yeni fosil yakıt projesi yarının sıcak hava dalgalarını daha tehlikeli hale getiriyor. Isınma turu bitti. Ana etkinliği bekleyemeyiz” ifadelerini kullandı. İklim krizinin yeterince ciddiye alınmamasının nedenlerinden birinin fosil yakıt endüstrisinin yürüttüğü kampanyalar olduğunu belirtti.
Birleşmiş Milletler’in bundan sonraki süreçte daha açık konuşacağını ifade eden Guterres, hükümetlere iklim krizinin insanlık için varoluşsal bir tehdit olduğunun anlatılması gerektiğini vurguladı. Fosil yakıt lobisinin gerçeği gizlemeye çalıştığını da ekledi.
Kıbrıs temaslarını da değerlendiren Guterres, taraflarla yürütülen görüşmelerin ardından yeni bir “5+1” formatındaki toplantı için hazırlıklara başlanacağını duyurdu. Toplantının başarılı olması için her iki taraf ve garantörlerle istişare içinde çalışılacağını belirtti.
Gazze’de açıklanan anlaşmaya ilişkin soruyu yanıtlayan Guterres, tarafların üzerinde uzlaşılan yol haritasını herhangi bir şüphe veya gecikmeye mahal vermeden uygulaması gerektiğini söyledi. Sürecin baltalanmaması çağrısında bulunarak, “Şimdi her iki tarafın da üzerinde anlaşılanları hayata geçirme zamanıdır” dedi.
İran destekli milislerin faaliyetlerine ilişkin olarak ise Guterres, Irak hükümetinin ülkenin hiçbir aktör tarafından vekalet savaşlarının aracı olarak kullanılmaması yönündeki kararlılığını desteklediklerini ifade etti. Güç kullanımının yalnızca devletin yetkisinde olması gerektiğini vurguladı. Dünya Gıda Programı’nın (WFP) finansmanı hakkında gelen bir soruya ise mevcut yardımın ihtiyaçların gerisinde kaldığını ve sınırlı kaynaklarla en savunmasız insanlar için çaba gösterileceğini belirterek yanıt verdi.
